Κείμενο του Νίκου Κανταρζή.
Τον τελευταίο καιρό ακούγεται όλο και πιο συχνά, ακόμη και από θεσμικά χείλη, ότι οι μικρές τουριστικές μονάδες «δεν είναι βιώσιμες» και ότι η αναπτυξιακή πορεία της Κω περνά αναγκαστικά μέσα από μεγάλες, καθετοποιημένες επενδύσεις. Η θέση αυτή δεν είναι απλώς μια τεχνοκρατική άποψη. Είναι πολιτική επιλογή. Και ως τέτοια πρέπει να κριθεί.
Γιατί το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν μια τουριστική μονάδα μεγάλου μεγέθους είναι βιώσιμη ως επιχείρηση.
Το ερώτημα είναι αν οι επιλογές του Δήμου και της Περιφέρειας οδηγούν σε βιώσιμο νησί.
Ο Δήμος Κω και η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δεν είναι ουδέτεροι παρατηρητές της αγοράς. Με τα χωροταξικά εργαλεία, τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, τις γνωμοδοτήσεις, τις χρήσεις γης και τις υποδομές, διαμορφώνουν ενεργά το αναπτυξιακό μοντέλο. Όταν επιτρέπουν ή διευκολύνουν τη χωροθέτηση τεράστιων τουριστικών μονάδων σε έναν ήδη κορεσμένο προορισμό, παίρνουν θέση. Και αυτή η θέση έχει νικητές και χαμένους.
Οι χαμένοι είναι προφανείς:
οι μικρομεσαίοι επενδυτές που στήριξαν διαχρονικά την τοπική οικονομία, επένδυσαν με άλλους όρους, χωρίς fast-track διαδικασίες και χωρίς θεσμικά προνόμια. Το επενδεδυμένο κεφάλαιό τους απαξιώνεται όχι επειδή απέτυχαν, αλλά επειδή οι κανόνες αλλάζουν εκ των υστέρων.
Αυτό δεν λέγεται «ελεύθερη αγορά».
Λέγεται πολιτική επιλογή υπέρ της συγκέντρωσης.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι Δήμος και Περιφέρεια φαίνεται να υιοθετούν έναν εξαιρετικά στενό ορισμό της βιωσιμότητας: τη βιωσιμότητα της μεμονωμένης επένδυσης. Αγνοούν συστηματικά τη βιωσιμότητα των υποδομών, των φυσικών πόρων, της κοινωνικής συνοχής και της τοπικής οικονομίας.
Πόσες ακόμη κλίνες αντέχει η Κως;
Πόσο νερό, πόση ενέργεια, πόσο οδικό και αποχετευτικό δίκτυο;
Πόση πίεση μπορεί να δεχτεί η καθημερινότητα των κατοίκων πριν η ποιότητα ζωής καταρρεύσει;
Αυτά είναι πολιτικά ερωτήματα. Και μέχρι σήμερα δεν απαντώνται σοβαρά.
Η επίκληση της «μη βιωσιμότητας των μικρών μονάδων» λειτουργεί ως άλλοθι. Στην πραγματικότητα σημαίνει: λιγότεροι ιδιοκτήτες, μεγαλύτερη συγκέντρωση, μεγαλύτερη εξάρτηση από λίγους tour operators και λιγότερος έλεγχος της τοπικής κοινωνίας πάνω στο μέλλον της.
Αν αυτό είναι το όραμα του Δήμου και της Περιφέρειας, οφείλουν να το πουν καθαρά στους πολίτες:
ότι επιλέγουν ένα νησί λίγων μεγάλων παικτών και πολλών εξαρτημένων.
Γιατί ένα νησί δεν κρίνεται από το αν είναι βιώσιμη μια επένδυση 300 ή 500 κλινών. Κρίνεται από το αν η ανάπτυξη μοιράζεται ή συγκεντρώνεται, αν δημιουργεί αντοχή ή ευθραυστότητα.
Η βιωσιμότητα της Κω δεν θα διασφαλιστεί με περισσότερα τετραγωνικά μπετόν και περισσότερες all-inclusive μονάδες. Θα διασφαλιστεί μόνο αν ο Δήμος και η Περιφέρεια αναλάβουν την πολιτική ευθύνη να θέσουν όρια, να προστατεύσουν το ήδη επενδεδυμένο κεφάλαιο και να σχεδιάσουν με βάση τη φέρουσα ικανότητα του νησιού.
Αν δεν το κάνουν, τότε ας μην μιλούν για βιώσιμη ανάπτυξη.
Ας μιλούν ειλικρινά για αναπτυξιακή επιλογή υπέρ των λίγων και εις βάρος των πολλών.
.gif)
