Το Νότιο Αιγαίο στη Μασσαλία: Η εμπειρία μιας νησιωτικής Περιφέρειας στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, στην 7η Συνάντηση Εταίρων του Ευρωπαϊκού Έργου CARDIMED

Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου συμμετείχε στην 7η Συνάντηση Εταίρων (Consortium Meeting) του ευρωπαϊκού έργου CARDIMED, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 14 έως τις 16 Οκτωβρίου 2026 στη Μασσαλία, στο Hôtel de Région της Περιφέρειας Provence-Alpes-Côte d’Azur.

Κατά τη διάρκεια της τριήμερης συνάντησης, οι εταίροι του έργου από όλη τη Μεσόγειο αξιολόγησαν την πρόοδο των πιλοτικών εφαρμογών (DEMOs), των ψηφιακών εργαλείων και των μοντέλων διασύνδεσης νερού–ενέργειας–τροφής–οικοσυστημάτων, συζήτησαν τη μεταφορά και αναπαραγωγή των λύσεων σε νέες περιοχές, ενώ πραγματοποίησαν επισκέψεις πεδίου στις πιλοτικές εφαρμογές που υλοποιούνται στη Μασσαλία.

Την τρίτη ημέρα, Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου συμμετείχε στο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Η συμμετοχή των Δημόσιων Αρχών στις Λύσεις Βασισμένες στη Φύση (Nbs)», μαζί με τις Μητροπολιτικές Αρχές Nice Côte d’Azur, Aix-Marseille και Κατάνης (Γαλλία), την Περιφέρεια του Alghero (Ιταλία) και την Περιφέρεια Alentejo (Πορτογαλία). Εκ μέρους της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, η συντονίστρια του έργου CARDIMED, κα Βασιλική Μανωλάκη, παρουσίασε το θέμα «Περιφερειακή προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σε μια νησιωτική Περιφέρεια».

Τα βασικά σημεία της παρουσίασης

• Η νησιωτικότητα πολλαπλασιάζει κάθε κλιματική πίεση. Τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου αντιμετωπίζουν λειψυδρία εδώ και τρεις δεκαετίες, με περιορισμένα υδατικά αποθέματα, υφαλμύρωση υδροφορέων λόγω υπεράντλησης και αιχμή ζήτησης νερού ακριβώς τους καλοκαιρινούς μήνες της τουριστικής περιόδου. Τα κλιματικά σενάρια προβλέπουν αύξηση της μέσης θερμοκρασίας έως και 3,6 °C και μείωση των βροχοπτώσεων άνω του 20% έως το 2100, με τους υδατικούς πόρους, τη γεωργία και τη βιοποικιλότητα να εμφανίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο.

• Το Περιφερειακό Σχέδιο Προσαρμογής (ΠεΣΠΚΑ) έχει ολοκληρωθεί περνάει στην φάση υλοποίησης. Το ΠεΣΠΚΑ του Νοτίου Αιγαίου περιλαμβάνει 34 κοστολογημένα μέτρα με συγκεκριμένους φορείς υλοποίησης και χρονοδιαγράμματα, οργανωμένα σε τρεις άξονες (Διακυβέρνηση, Γνώση, Ανθεκτικότητα), καθώς και τη σύσταση Περιφερειακού Παρατηρητηρίου για την Κλιματική Αλλαγή. Όπως υπογράμμισε η κα Μανωλάκη, η ανάλυση έχει ολοκληρωθεί· η κρίσιμη πρόκληση πλέον είναι η ικανότητα υλοποίησης σε 34 δήμους με μικρές τεχνικές υπηρεσίες.

• Το CARDIMED γεφυρώνει το σχέδιο με την πράξη. Οι δύο πιλοτικές εφαρμογές του έργου στην Περιφέρεια — η συλλογή και επεξεργασία όμβριων υδάτων για άρδευση και εμπλουτισμό του υδροφορέα στη Μύκονο, και η ανακατασκευή 120 λίθινων αναβαθμών (ξερολιθιών) στα ρέματα της λεκάνης των Καμαρών στη Σίφνο — αντιμετωπίζουν ακριβώς τους κινδύνους που το ΠεΣΠΚΑ κατατάσσει ως υψηλότερης προτεραιότητας: τη λειψυδρία, την προστασία των υπόγειων υδάτων και τις πιέσεις στον πρωτογενή τομέα. Παράλληλα, τα ψηφιακά εργαλεία και το δίκτυο συνεργασίας του έργου μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για το Παρατηρητήριο της Περιφέρειας.

Κλείνοντας, η κα Μανωλάκη έθεσε ως βασικό αίτημα του Νοτίου Αιγαίου τη συνέχεια αντίστοιχων δράσεων και μετά τη λήξη του έργου CARDIMED και τη δημιουργία ειδικής διαδρομής αναπαραγωγής των λύσεων, σχεδιασμένης για τα μικρά νησιά. Oι λύσεις βασισμένες στην φύση μέσω των δύο έργων σε Σίφνο και Μύκονο και των αποτελεσμάτων που έχουμε αποκομίσει θα μπορούσαν να αποτελέσουν παράδειγμα καλών πρακτικών για την προστασία του υδροφόρου ορίζοντα των νησιών μας και κατ’ επέκταση στην περιοχή της Μεσογείου λόγω και του χαμηλού τους κόστους.