Ν. Μυλωνάς: Το πανηγύρι της Α. Μαρίνας

Για το πανηγύρι της Α. Μαρίνας
Η ιστορία περνά και μέσα από εξωκλήσια και τα πανηγύρια μας.
---Δύσκολες εποχές έρχονται πάντοτε. Λες και είναι ένας κύκλος της φύσης. Αυτό ‘’οι παλαιότεροι των ημερών’’ το ήξεραν. Γι αυτό ήταν πολύ προσεκτικοί και πάντα προετοιμάζονταν γι αυτό.
Μετά τον φοβερό σεισμό του 1933, τα χρόνια σκλήρυναν και επειδή ‘’ενός κακού μύρια έπονται’’ το χωριό έμεινε χωρίς Παπά για 5 χρόνια από το 1936. Ο πόλεμος φουντώνει, οι στρατός επιτάσσει γίνονται κατασχέσεις σιτηρών και ζώων, επιβάλλεται δελτίο στις καλλιέργειες. Οι εκκλησίες μένουν αλειτούργητες. Στα σχολεία επιβάλλεται η διδασκαλία μόνο της αλλότριας γλώσσας. Στην καταθλιπτική καθημερινότητα πίεσης και της φτώχειας του χωριού προστίθεται και η πείνα σαν αποτέλεσμα και της μεγάλης ανομβρίας του 1942. Που να αναζητηθεί λίγο φως; Καταφυγή η εκκλησία Θεού και η αλληλεγγύη των ανθρώπων.
---Ο τότε καλός ποιμήν της Κω, ο αρχιμανδρίτης π. Φιλήμων ξεκινά για την Αντιμάχεια περπατώντας για να φθάσει μεσημεριανές ώρες στο πέραμα του Σταυρού και καθώς ανεβαίνει τις Πόρτες, την Σιδερόπετρα και τον Αϊ Γιωργη τον Αρμά, γίνεται αντιληπτός από τους λεσπέρηδες που στο ‘’ζην της μέρας’’ σκυμμένοι με τις τεράστιες άσπρες μαντήλες στο κεφάλι και το δρεπάνι στο χέρι θερίζουν τα αναιμικά σπαρτά τους ενώ τα παιδιά αφήνουν τα χωράφια και τρέχουν να φιλήσουν το χέρι του παπά που τόσο καιρό έχουν να δουν στα μέρη τους. Η κουστωδία μεγαλώνει. Περνούν και από τις 3 εκκλησιές του χωριού και σε κάθε μια γίνεται ένα μικρό τρισάγιο. Οι αλειτούργητες εκκλησιές ανοίγουν, οι καμπάνες κτυπούν, τα κεριά ανάβουν, τα κανδήλια φωτίζουν τις βυζαντινές εικόνες, ο Αρχιμανδρίτης ψάλλει ‘’ Κύριε, εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου, Κύριε, καταφυγὴ ἐγενήθης ἡμῖν ἐν γενεᾷ καὶ γενεά’’.
---Το πλήθος μεγαλώνει κι όλοι κατηφορίζουν για τον εσπερινό στην Αγία Μαρίνα, στα Καρδαμιώτικα. Περνούν το Λύσι, την λαγκαδιά του Βουπαλή, ανεβαίνουν στον Βαλλάρη και από κει κατηφορίζουν στο περιβόλι της Αγίας Μαρίνας. Το περιβόλι είναι μια όαση, το νερό τρέχει από την πανάρχαια πηγή και ποτίζει τα δένδρα και τα φρούτα της εποχής: αγγούρια, ντομάτες. Το παλιό εκκλησάκι με ενσωματωμένα σπόλια αρχαιοελληνικών ερείπιων δεν χωρεί το πλήθος των χριστιανών και ο εσπερινός γίνεται στο ύπαιθρο, στην ανοικτή φύση. Οι ψαλμωδίες αντηχούν στην Λαγκαδιά και φθανουν στις γύρω μάντρες, στην Αντιμαχεια και την Καρδαμαινα και αβίαστα διαχέονται στο στερέωμα των ουρανών και αναζητώντας ‘’ωτα ακουώντων’’ και την ‘’Θεια Καταφυγή’’. Στέκονται κάτω από τα δένδρα ή κάθονται στα σπασμένα μάρμαρα που είναι τοποθετημένα γύρω από το εξωκλήσι ενώ η ακολουθία του όρθρου προχωρεί: ‘’ Θερμώς ικετεύω σε ώ Μαρίνα Μάρτυς, δυσχερών του βίου λύτρωσαί με, των παθών μου τον τάραχον κόπασον’’. Στο τέλος ο π. Φιλήμων, μιλά για την Οσιομάρτυρα Μαρίνα, ’Καὶ νῦν πηγάζεις τῷ κόσμῳ τῶν ἰαμάτων τὰ δωρήματα, Μαρίνα μεγαλομάρτυς’’ που δεν έχασε το θάρρος μπροστά στους κρατούντες και την πίστη της στα ιδανικά της για ένα κόσμο αγάπης και αλήθειας όπως αυτός του Χριστού. ‘’ Ετσι και μείς πατριώτες! Απόγονοι της Αγίας Μαρίνας που έζησε εδώ απέναντι στις ακτές της Πισιδίας δεν θα σκύψουμε το κεφάλι! Σαν νέοι μάρτυρες δεν χάνουμε την πίστη μας! ‘. Δεν είναι μακριά η στιγμή της ανάστασης του Έθνους! Πιστεύουμε και περιμένουμε την Ελεύθερη Ελλάδα! ΖΗΤΩ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ!’’ Τα χειροκροτήματα και οι φωνές ‘’ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΑΔΑ’’ γεμίζουν την Λαγκαδιά και καλύπτουν ‘’δι ευχων των αγίων πατέρων ημων, ΑΜΗΝ.’’ που επαναλαμβάνουν όλοι μαζί!
---Διανυκτέρευσαν, όπως συνηθίζονταν τότε, στην αυλή της εκκλησίας σε στρωσίδια κατά γης. Νωρίς το πρωί, με το χάραμα ξεκινά η ακολουθία της εορτής. Από το μονοπάτι διπλα στον ποταμό φαίνονται από ψηλά 10 οπλισμένοι στρατιώτες να πλησιάζουν. Γίνεται σούσουρο: ποιος έτρεξε να το καρφώσει; Ποιοι λείπουν; τι θα μας κάνουν; Ο π. Φιλήμων συνιστά ησυχία και ψυχραιμία και να σταματήσουν να λένε υποψίες, ‘’τα λόγια πετούν’’ είπε. Η ακολουθία συνεχίζεται μέσα στην πρωινή σιγαλιά με τους ήχους του πουλιών και του νερού που κυλίει δίπλα τους. Οι στρατιώτες περικυκλώνουν τον χώρο. Ο μαρισάλλος ζητά εξηγήσεις για τα χθεσινοβραδινά και υποχρεώνει τον Φιλήμονα, τους Ψάλτες, τον καλόγερο και 5 Αντιμαχίτες να τον ακολουθούσουν στην καζέρμα.
Ο π. Φιλήμων αρνείται τα πάντα και επαναλαμβάνει διαρκώς ύμνους, όπως: ‘’ο Κύριος ου µή βραδύνη... Ωραίον έλεος εν καιρώ θλίψεως αυτού, ως νεφέλαι υετού εν καιρώ αβροχίας’’ , ‘’Μὴ δῶτε τὸ ἅγιον τοῖς κυσίν’’ ενω απαγγελνει αρχαια ελληνικα «Γαίαν και ύδωρ ου δίδομεν», και από τον Ηρόδοτο: "Νυν τε απάγελλε Μαρδονίω, ως Αθηναίοι λέγουσι εστ' αν ο ήλιος την αυτήν οδόν ίη τη περ και νυν έρχεται, μήκοτε ομολογήσειν ημέας Ξέρξη" VΙΙΙ, 143. "Και τώρα πες στο Μαρδόνιο ότι η απάντηση των Αθηναίων είναι αυτή: Εφόσον ο ήλιος πορεύεται τον ίδιο δρόμο, τον οποίο ακολουθεί και τώρα, εμείς δεν πρόκειται να έλθουμε σε συμβιβασμό με τον Ξέρξη". Ακολούθησαν τα γνωστά.
---Αυτό το γεγονός χαράχτηκε στην μνήμη μας. Μας σημάδεψε. Έρχονται δύσκολα χρόνια. Η πίστη και τα ιδανικά είναι αυτά που θα μας σώσουν.
Αυτό μας διηγιόταν κάθε καλοκαίρι στο πανηγύρι της Αγίας Μαρίνας, στην αυλή της, ο Παπαγιώργης που έφυγε πριν ένα χρόνο. Αυτά χαράκτικαν και στην δική μας μνήμη. Η ιστορία περνά και μέσα από εξωκλήσια και τα πανηγύρια μας.
Νικος Μυλωνας