ΣΤΑ
ΓΡΗΓΟΡΑ
Από τη μία έστελναν παράνομους μετανάστες, από την άλλη εγκαινίαζαν θόλους...

Μερικές παρατηρήσεις για την απεικόνιση της Ανάστασης

Κοινωνια Παρασκευή, 10η Μαΐου 2013
Μερικές παρατηρήσεις για την απεικόνιση της Ανάστασης
Αναμφίβολα η Ανάσταση του Κυρίου είναι το πλέον σημαντικό γεγονός της ανθρώπινης ιστορίας. Αλλάζει τη σχέση του ανθρώπου με το θάνατο και τον απελευθερώνει από τη δυναστευτική εξουσία του. Πρόκειται για αλλαγή, ανακαίνιση καλύτερα, της σχέσεως του με το Θεό, τον περιβάλλοντα κόσμο, το συνάνθρωπο, αλλά και τον εαυτό του.

Η ορθόδοξη Εκκλησία είχε και έχει την υποχρέωση να μεταφέρει το μηνύμα της Αναστάσεως στον κόσμο μας, ώστε να γίνει κτήμα μας. Οι τρόποι που χρησιμοποίησε και χρησιμοποιεί ήταν και είναι πολλοί: το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, η υμνογραφική παραγωγή, οι διδακτικότατοι βίοι των αγίων, η εικονογράφηση των ναών.

Αν θέλαμε να συνοψίσουμε τους εικονογραφικούς τύπους που συναντούμε σε φορητές εικόνες και τοιχογραφίες θα καταλήγαμε σε τρεις ομάδες με επιμέρους παραλλαγές:

(α) «Η εις Άδου Κάθοδος». Στο κέντρο της συνθέσεως κυριαρχεί η μορφή του Χριστού, ο οποίος πατά ως νικητής στις συντριβείσες πύλες του Άδη κρατώντας από το χέρι τον Αδάμ και αποσπώντας τον από το θάνατο. Σε πολλές περιπτώσεις κρατά με δύναμη και το χέρι της Εύας εγείροντας την εκ νεκρών. Γύρω από τα κεντρικά πρόσωπα εμφανίζονται ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος και το πλήθος των δικαίων της προ Χριστού εποχής, οι οποίοι πίστευσαν το κήρυγμα του Χριστού, κατά την κάθοδό Του στον Άδη (εξ ου και ο τίτλος της συνθέσεως) και σώθηκαν. Η ιδέα για τη σύνθεση αυτής της παράστασης προέρχεται από το χωρίο Αʹ Πέτρου 3:18-19 («θανατωθεὶς [ο Χριστός] μὲν σαρκὶ ζῳοποιηθεὶς δὲ πνεύματι· ἐν ᾧ καὶ τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύμασιν πορευθεὶς ἐκήρυξεν»). Τα επιμέρους στοιχεία της προέρχονται από παράδοση της Εκκλησίας, η οποία καταγράφηκε στο ψευδεπίγραφο Ευαγγέλιο του Νικοδήμου(έκδοση από τον Constantin von Tischendorf, Evangelia Apocrypha, Leipzig, 1853: σελ. 302-311), στο οποίο παρατίθενται, από τη γραφίδα του αγνώστου σε εμάς συγγραφέα, «λεπτομέρειες» σχετικά με το τι συνέβη στον Άδη κατά την κάθοδο και παραμονή εκεί του Κυρίου. Πέρα όμως από το ψευδεπίγραφο κείμενο που ήδη αναφέραμε η υμνογραφία των ημερών παρουσιάζει απόλυτη συμφωνία με αυτή τη σύνθεση.

Η ΕΙΣ ΑΔΟΥ ΚΑΘΟΔΟΣ, ΘΕΟΦΑΝΗΣ, 1547OLYMPUS DIGITAL CAMERAΗ ΕΙΣ ΑΔΟΥ ΚΑΘΟΔΟΣ, ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ, ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΝΑΟΣ ΠΡΩΤΑΤΟΥ, 1290 ΠΕΡΙΠΟΥ.

(β) «Ο κενός τάφος». Ακολουθεί με πιστότητα τις ευαγγελικές διηγήσεις για την ταφή του Κυρίου και τα όσα την ακολούθησαν. Στη σύνθεση κυριαρχεί το κενό μνημείο, ο άγγελος και οι μυροφόρες. Σε κάποιες περιπτώσεις εικονίζονται και οι στρατιώτες που κοιμούνται.

κενός-τάφος-1024x876anastas570mironosite

(γ) Ο Χριστός την ώρα που εξέρχεται από τον τάφο. Μία σύνθεση δυτικής προέλευσης στην οποία εικονίζεται ο Χριστός κατά τη στιγμή της εγέρσεως, συνήθως κρατώντας ένα σημαιάκι («μπαϊράκι» το αποκαλεί ο Φώτης Κόντογλου), ενώ γύρω υπάρχουν οι έκπληκτοι ή κοιμώμενοι στρατιώτες. Ο τύπος αυτός φαίνεται να εμφανίζεται στη μεσαιωνική δύση (ίσως από τον 11ο αι.) και γίνεται περισσότερο γνωστός κατά τον 14ο αι. από τον Τζιόττο (Giotto di Bontone, 1266-1337). Μεγάλη άνθιση γνωρίσει και στην ανατολή κατά τον16ο -18ο αι. με μεγάλη ποικιλία παραλλαγῶν, στην Κρήτη και στα Επτάνησα, ίσως λόγῳ της κυριαρχίας των Ενετών σε αυτά.

33 Giotto - La resurrezione

The Resurrection fresco, Pinacoteca Comunale, Sansepolcro, Piero della Francesca, 1463Unknown illustrator of the 'Breviary (Book of Prayers) of Martin of Aragon, Spain, 1400'sGiotto-Resurrection-of-Christ-and-Women-at-the-Tomb227853-el greco-1Η Ανάσταση του Ιησού Χριστού. Φορητή εικόνα από τον Ναό της Αγίας Τριάδας στα Καυσοκαλύβια του Αγίου Όρους.

Επί της ουσίας, πρέπει να παρατηρήσουμε ότι η δυτικού τύπου εικόνα προσπαθεί να εικονίσει τη στιγμή της Αναστάσεως και τον τρόπο που το σώμα του Κυρίου εξέρχεται του μνήματος, τα οποία δεν είδε κανείς, ενώ στην «Εις Άδου Κάθοδον» με αφορμή τη βιβλική αναφορά (Αʹ Πέτρου 3:18-19), παρουσιάζεται το σώμα του Κυρίου, αλλά όχι για να απεικονίσει τη στιγμή, μαγια να προβάλει το αποτέλεσμα του γεγονότος. Το αποτέλεσμα δεν είναι άλλο από τη σωτηρία του Αδάμ.

Με απλά λόγια η δυτική σύνθεση, με το Χριστό να εξέρχεται από τον τάφο,προσπαθεί να ανασυνθέσει ρεαλιστικά τη σκηνή. Αντιθέτως, η «Εις Άδου Κάθοδος» προσπαθεί να μας δείξει τα αποτελέσματα της Αναστάσεως στη ζωή μας.

Η σύνθεση του «Κενού τάφου» είναι τόσο γερά θεμελιωμένη επάνω στην ευαγγελική μαρτυρία, ώστε εκεί δεν τίθεται θέμα αξιοπιστίας ή αμφισβήτησης.

Στη σύνθεση αυτή δεν εικονίζεται το Σώμα του Κυρίου στον Άδη. Πάντως, πρέπει να τονίσουμε ότι η ενσώματη απεικόνιση του Χριστού, ο οποίος «πατεῖ τὸν Ἄδην καὶ εγείρει τὸν Ἀδὰμ» δεν ενοχλεί τον άγ. Ιωάννη Δαμασκηνό(Ελληνική Πατρολογία (PG) του J.-P. Migne 95.3165A), αλλά αντιθέτως τη θεωρεί απολύτως φυσιολογική και αποδεκτή. Μάλιστα, λίγο παρακάτω, στη στήλη 325D του ίδιου τόμου της Ελληνικής Πατρολογίας (PG) του J.-P. Migne ο άγ. Ιωάννης Δαμασκηνός προχωρά σε μία αναλυτικότερη περιγραφή της.

Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε τα εξής:

Η δυτική απεικόνιση περιγράφει μία φανταστικά ρεαλιστική σκηνή, την οποία αποφεύγουν να θίξουν ακόμη και οι βιβλικές αναφορές.

Οι δύο ορθόδοξες απεικονίσεις τονίζουν τα ευεργετικά αποτελέσματα της Αναστάσεως στον άνθρωπο και προσπαθούν να τα προβάλουν με έναν απλό, κατανοητό, συμβολικό, αλλά και βαθύτατα θεολογικό τρόπο. Επίσης η μία έχει βιβλική αφετηρία και η άλλη ταυτίζεται πλήρως με την ευαγγελική μαρτυρία.

Συνεπώς, αν θέλουμε να αποφύγουμε την παγίδα της εκλογίκευσης της σκηνής και της προσθήκης φανταστικών στοιχείων σε αυτή καλό θα ήταν να προχωρούμε στη διάκριση ανάμεσα στους δύο διαφορετικούς τύπους αναπαραστάσεως της Αναστάσεως του Κυρίου.

http://amoustakis.wordpress.com/2013/05/08/anastasi_east_west/

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
passanikolakis3-anoikta-8.2.2023.jpg
Οι… φιέστες δε μπορούν να κρύψουν την ημιτελή παράδοσή τους - Γ. Χ. ΠΑΣΣΑΝΙΚΟΛΑΚΗΣ: Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΘΟΛΩΝ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ, ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΕ ΕΠΕΙΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΧΗ, ΕΠΙΜΟΝΗ ΚΑΙ ΠΙΕΣΤΙΚΗ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ

Ως συλλογική κατάκτηση έπειτα από επίμονη διεκδίκηση χαρακτηρίζει την κατασκευή των νέων θόλων ο Γιώργος Πασσανικολάκης, επισημαίνοντας ωστόσο τα προβλήματα λειτουργίας και τις ελλείψεις μετά τη βιαστική παράδοσή τους

stighmiotipo-othonis-2026-10-23-100351.png
ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΠΑΙΞΟΥΝ! Μια κοινή φωνή - έκκληση σε στήριξη, από τα σωματεία μπάσκετ του Βορείου Συγκροτήματος Δωδεκανήσου

Κοινή έκκληση στήριξης απευθύνουν τα σωματεία μπάσκετ του Βορείου Συγκροτήματος Δωδεκανήσου, καθώς η διακοπή των εκπτώσεων στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια τα φέρνει αντιμέτωπα ακόμη και με αποχώρηση από τα πρωταθλήματα

omilos2.webp
Όμιλος για την Δημοκρατία και την Αυτοδιοίκηση: Πόσο επίκαιρος μπορεί να είναι ο Μοντεσκιέ στο νησί μας σήμερα;

Ανοιχτή συζήτηση με θέμα τη διάκριση των εξουσιών και τους ρόλους στην τοπική αυτοδιοίκηση διοργανώνει ο Όμιλος για τη Δημοκρατία και την Αυτοδιοίκηση την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου

stighmiotipo-othonis-2026-10-23-091737.png
Αντώνης Γιαννικουρής: «Η αρχιτεκτονική συνδέει την επιστήμη, την τέχνη και την ιστορική μας ταυτότητα»

Στην έκθεση «Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα – Η Μυστηριακή Γλώσσα του Σχήματος», ο Αντώνης Γιαννικουρής υπογράμμισε τον ανθρωποκεντρικό ρόλο του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού.

ΑΓΓΕΛΙΕΣ & ADVERTORIALS
15 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ
ΤΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ
ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΣΤΗΝ ΚΩ
24 °C
Παρασκευή, 23 Οκτωβρίου 4:55ΜΜ
ΕΦΗΜΕΡΕΥΟΝΤΑ
ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ
Απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή κειμένου ή φωτογραφιών χωρίς άδεια.
Made by Reach Web Agency

Θα λαμβάνετε ειδοποιήσεις για τα σημαντικά νέα της Κω. Ενεργοποιήστε τις για να μαθαίνετε πρώτοι τα σημαντικά νέα της Κω. Τις έχετε μπλοκάρει. Επιτρέψτε τις από τις ρυθμίσεις του browser για το kosnews24.gr. Στο iPhone και το iPad λειτουργούν αφού προσθέσετε το Kosnews24 στην οθόνη Αφετηρίας.

Προσθήκη στην οθόνη Αφετηρίας

Στο iPhone και το iPad οι ειδοποιήσεις λειτουργούν όταν ανοίγετε το Kosnews24 από την οθόνη Αφετηρίας.

  1. Πατήστε το κουμπί «Κοινή χρήση» . Αν δεν το βλέπετε, πατήστε πρώτα τις τρεις τελείες δίπλα στη διεύθυνση.
    Πατήστε το κουμπί «Κοινή χρήση» στη γραμμή διευθύνσεων ή στο μενού του browser.
  2. Κάντε κύλιση προς τα κάτω και πατήστε «Προσθήκη στην οθόνη Αφετηρίας».
  3. Αν εμφανίζεται το «Άνοιγμα ως εφαρμογής Ιστού», αφήστε το ενεργό. Μετά πατήστε «Προσθήκη».
  4. Ανοίξτε το Kosnews24 από την οθόνη Αφετηρίας και ενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις.

Η σύνδεση αποκαταστάθηκε

Είστε πάλι συνδεδεμένοι

Χωρίς σύνδεση

Ελέγξτε τη σύνδεσή σας