Τα έθιμα των Θεοφανείων στην Κω

Τα έθιμα των Θεοφανείων στην Κω

 Τα έθιμα των θεοφανείων στην Κω 

Την παραμονή των Θεοφανείων οι αγρότες κυρίως της Αντιμάχειας και της Καρδάμενας έχουν έθιμο να κάνουν «μαρμαρίτες», δηλ. τηγανίτες, που το όνομά τους πήραν από το μάρμαρο, πάνω στο οποίο ψήνονται. Γίνονται από ζυμάρι ανεβατό, ανακατωμένο με αρκετό νερό και ταραγμένο ώστε να γίνει νερουλό. Μ’ ένα «αγκλούπιν» (νεροκολοκύθα) ή κανάτι χύνουν το ζυμάρι πάνω σε «καϊνατισμένο» (πυρακτωμένο) μάρμαρο. Το ζυμάρι απλώνεται κυκλικά, γεμάτο από άπειρες μικρές οπές σαν το σφουγγάρι. Αφού ψηθούν οι μαρμαρίτες, τρώγονται βουτηγμένοι στο μέλι ή στο «πετουμέζι» την παραμονή των Φώτων, που είναι μέρα νηστήσιμη, ενώ τις άλλες μέρες τηγανίζονται, αφού βουτηχτούν σε χτυπημένο αυγό και πασπαλίζονται με ζάχαρη ή βρέχονται με μέλι ή πετουμέζι. 

 Στο Ασφενδιού την παραμονή των Φώτων ταΐζουν πολύ καλά τα ζωντανά του σπιτιού γιατί  σύμφωνα με την παράδοση ξημερώματα των Φώτων τα ζώα  "μιλάνε" για να πουν αν τα πρόσεχαν ή όχι οι ιδιοκτήτες τους καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου που πέρασε. 

Ανήμερα τα Φώτα, μετά τη Λειτουργία, τελείται πανηγυρικά στις εκκλησιές ο «Μέγας Αγιασμός» και στη συνέχεια γίνεται η κατάδυση του Σταυρού στη θάλασσα, για να αγιασθούν και τα νερά. Πολλοί είναι οι νέοι που θα βουτήξουν στο κρύο νερό για να πιάσουν τον Σταυρό, ενώ τρία λευκά περιστέρια-που συμβολίζουν την Αγία Τριάδα- αφήνονται να πετάξουν πάνω από το χώρο της τελετής. Εκείνος που θα πιάσει τον Σταυρό θεωρείται τυχερός κι ευλογημένος.
Την παραμονή των Θεοφανείων φέρνουν από την εκκλησιά το «μικρό αγιασμό» μαζί μ’ ένα κλαδί ελιάς και «λαντουρούν» το σπίτι, τις αυλές και τα χωράφια.

Από το πρωί της ίδιας μέρας οι παπάδες γυρίζουν και αγιάζουν  ψάλλοντας το «Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου, Κύριε...» 

Τα παιδιά τραγουδούν τα  κάλαντα των Φώτων:

Ο μήνας έχει σήμερον  πέντε  Ιανουαρίου
κι όλοι μας εορτάζουμε τα Φώτα του Κυρίου.

Όλοι οι παπάδες περπατούν με το Σταυρό στο χέρι
και μπαίνουν μες τα σπίτια μας και λεν’ τον «Ιορδάνη».

Βοήθεια να έχετε τον Μέγα Ιωάννη,
στο σώμα και εις τη ψυχή έχει χαρά μεγάλη.

Εσχίστηκαν οι ουρανοί και βγήκε περιστέρι,
μα περιστέρι δεν ήταν, μον’ ήταν τ’ Άγιο Πνεύμα.

Και τ’ Άγιο Πνεύμα έφυγε, να πάει να μαρτυρήσει
πως ο Χριστός βαφτίζεται σ’ Ανατολή και Δύση.

Κάτω στα Ιεροσόλυμα και στου Χριστού τον Τάφο,
εκεί δεντρί δεν ήτανε και δέντρο εφυτρώθη.

Το δέντρο ήταν ο Χριστός κι η ρίζα η Παναγία
και τα περικλωνάρια του ήταν η μαρτυρία,
που μαρτυρούσαν κι έλεγαν για του Χριστού τα Πάθη .
 Και του χρόνου!

Πηγή: Βασίλης Σ. Χατζηβασιλείου  και από κατοίκους του Ασφενδιού

depresso

Προσθήκη σχολίου

×